Znęcanie się nad zwierzętami, a odpowiedzialność karna

Zwierzę nie jest rzeczą. W art. 1 ustawy o ochronie zwierząt wprost stwierdzono, że jest istotą żyjącą, zdolną do odczuwania cierpienia. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę. Co jednak, gdy czyni zupełnie inaczej – i nad zwierzęciem się znęca?

            Przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć, zgodnie z powyższą ustawą, zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności np. bicie zwierząt przedmiotami twardymi i ostrymi lub zaopatrzonymi w urządzenia obliczone na sprawianie specjalnego bólu, bicie po głowie, dolnej części brzucha, dolnych częściach kończyn czy sprzeczne z prawem umyślne zranienie lub okaleczenie zwierzęcia, a nawet złośliwe straszenie lub drażnienie zwierząt. Takich sytuacji jest, niestety, bez liku, więc znęcanie się nad zwierzętami może przybrać wiele różnych postaci.

Jakie są konsekwencje prawne znęcania się nad zwierzętami? 

           Konsekwencje takiego zachowania są różne – i na gruncie prawa cywilnego, i administracyjnego. Nie pozostaje na to obojętne również (a może przede wszystkim) prawo karne. Według art. 35 ust. 1a w zw. z ust. 1 wspomnianej ustawy kto znęca się nad zwierzęciem podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Jeżeli sprawca tego czynu działa ze szczególnym okrucieństwem, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

            Kary za to przestępstwo wydają się surowe. Niejednokrotnie jednak sprawy tego rodzaju bywają bagatelizowane z uwagi na to, że to „tylko” zwierzę. Tymczasem dla wielu z nas zwierzęta to towarzysze życia – „bracia mniejsi”, których obdarzamy miłością, a nie jedynie przywiązaniem. Zauważają to, na szczęście, coraz częściej także sądy i organy ścigania. Poza oczywistymi przypadkami (jak np. skatowanie psa lub kota) na wokandy trafią sprawy mniej standardowe. Tytułem przykładu – jak donosi Stowarzyszenie Pomocy Świnkom Morskim na swoim fanpage’u na portalu Facebook, wyrokiem Sądu Rejonowego w Ostrowi Mazowieckiej z dnia 05.06.2019 r. w sprawie II K 385/18 doszło do skazania na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na 3 lata za pozostawienie świnki morskiej w zanieczyszczonej klatce na nasłonecznionym balkonie, bez dostępu do pokarmu oraz wody, co spowodowało wycieńczenie zwierzęcia. Z kolei wyrokiem z dnia 13.12.2016 r. w sprawie II KK 281/16 Sąd Najwyższy przesądził, że także ryby wymagają humanitarnego traktowania, stąd transportowanie, przetrzymywanie i przechowywanie ich w pojemnikach bez wody czy torbach foliowych może stanowić zachowanie przestępne. Warto o tym pamiętać w kontekście nadchodzących Świąt Bożego Narodzenia i hurtowej sprzedaży karpi.

            Konsekwencją skazania za znęcanie się nad zwierzęciem jest obowiązkowe orzeczenie przepadku zwierzęcia, jeśli sprawca jest jego właścicielem. Dodatkowo, sąd ma możliwość orzeczenia tytułem środka karnego zakazu posiadania wszelkich zwierząt albo określonej kategorii zwierząt, zaś gdy znęcanie się było połączone ze szczególnym okrucieństwem, jest to obligatoryjne. Jeśli sprawca działał w związku z wykonywaną przez siebie działalnością, wtedy przewidziano w ustawie stosowne zakazy odnoszące się do jej wykonywania. Sąd orzeka nadto nawiązkę w wysokości od 1000 zł do 100 000 zł na wskazany cel związany z ochroną zwierząt.

            Nierzadko postępowanie karne rozpoczyna się od stosownego zawiadomienia złożonego organom ścigania. Jeśli zatem jesteśmy świadkami niedopuszczalnego traktowania zwierząt, warto rozważyć podjęcie zdecydowanych kroków prawnych.